Gewrichtsbehandeling zonder operatie: van scan tot behandeldag

Wie last heeft van een pijnlijke knie, heup of schouder en een operatie liever wil vermijden, vraagt zich vaak af hoe een behandeling met injecties in de praktijk verloopt. Hoeveel tijd kost het, wat moet u vooraf regelen en hoe voelt u zich de dagen erna? Dit artikel volgt het traject stap voor stap: van het verzamelen van uw scans tot de behandeldag zelf en de controles in de maanden daarna. Zo weet u welke vragen u vooraf aan een arts stelt.

Eerst de vraag: past een behandeling zonder operatie bij u?

Niet elk pijnlijk gewricht is geschikt voor een behandeling met injecties. De belangrijkste factor is de toestand van het kraakbeen en het bot. Bij beginnende en matige slijtage is er nog voldoende gewrichtsruimte, en dan kunnen maatregelen zonder operatie echt iets betekenen. Bij vergevorderde artrose, waarbij de botten elkaar bijna raken en het gewricht vervormd is, zijn de mogelijkheden beperkt.

Voordat er over injecties wordt gesproken, horen de basismaatregelen op orde te zijn:
• Gerichte oefeningen onder begeleiding van een fysiotherapeut.
• Gewichtsverlies bij overgewicht, omdat elke kilo extra het gewricht belast.
• Aanpassing van belasting, bijvoorbeeld fietsen of zwemmen in plaats van lange wandelingen op harde ondergrond.
• Goed schoeisel en zo nodig een wandelstok aan de gezonde kant.

Helpen deze stappen onvoldoende, dan komen injecties in beeld. Naast bekende middelen zoals corticosteroïden of hyaluronzuur bestaan er behandelingen met lichaamseigen materiaal. Of die in uw geval zinvol zijn, bepaalt een arts na onderzoek en het bekijken van recente beelden. Uw huisarts of orthopeed is daarbij het eerste aanspreekpunt, ook als u later een behandeling elders overweegt. Zij kennen uw voorgeschiedenis en kunnen de juiste beelden aanvragen.

Uw scans verzamelen en laten beoordelen op afstand

Een goede beoordeling begint met goede beelden. Een röntgenfoto laat de gewrichtsruimte en eventuele botuitsteeksels zien, een MRI toont daarnaast kraakbeen, meniscus, banden en vocht in het gewricht. Een echografie kan ontsteking en vochtophoping zichtbaar maken.

Zo bereidt u een beoordeling op afstand voor:
• Vraag bij het ziekenhuis of de röntgenafdeling de volledige beeldbestanden op, niet alleen het verslag.
• Voeg het schriftelijke verslag van de radioloog toe.
• Schrijf kort op sinds wanneer u klachten heeft, wanneer de pijn optreedt en wat al is geprobeerd.
• Noteer uw medicijnen, vooral bloedverdunners, en andere aandoeningen.

Beelden ouder dan een jaar geven vaak geen actueel beeld meer, zeker als de klachten zijn toegenomen. Een nieuwe foto voorkomt dat een beslissing wordt genomen op basis van een verouderde situatie.

City Medical Centre in Moskou biedt een gratis eerste consult en een gratis beoordeling van röntgen-, MRI- of echobeelden, die vooraf kunnen worden opgestuurd. Een online consult is mogelijk. Een coördinator neemt contact op en plant het gesprek in. Zo weet u al voor een eventuele reis of de behandeling bij u überhaupt in aanmerking komt.

Wat PRP en SVF zijn, in gewone woorden

De twee behandelingen die in dit traject centraal staan, gebruiken materiaal uit uw eigen lichaam.

PRP staat voor plaatjesrijk plasma. Uit een kleine hoeveelheid bloed wordt in een centrifuge plasma met een hoge concentratie bloedplaatjes gehaald. Die bevatten groeifactoren. Het plasma wordt in het gewricht gespoten en kan helpen ontsteking te kalmeren en betere omstandigheden te scheppen voor herstel van weefsel. PRP wordt vaak ingezet bij lichte artrose, als kuur of in combinatie met SVF.

SVF staat voor stromale vasculaire fractie, een mengsel van cellen die betrokken zijn bij weefselherstel. Het wordt gewonnen uit ongeveer 30 milliliter eigen vetweefsel, afgenomen onder plaatselijke verdoving via een kleine prik in de buik of de binnenkant van de dij, zonder hechtingen. Na bewerking in een centrifuge wordt het met het plasma gemengd. SVF wordt gekozen als de veranderingen in het gewricht duidelijker zijn en een langer aanhoudend effect het doel is.

Op de informatiepagina over gewrichtsbehandeling zonder operatie voor patiënten uit Rotterdam beschrijft City Medical Centre welke gewrichten in aanmerking komen: knie, heup, schouder, elleboog, enkel en de gewrichten van hand en pols.

De behandeldag stap voor stap

Volgens City Medical Centre vindt de hele procedure op één dag plaats. Er is geen ziekenhuisopname nodig en u loopt na afloop zonder krukken naar buiten. Een gebruikelijke volgorde bij een behandeling met SVF ziet er zo uit:
• Kort onderzoek en controle van mogelijke contra-indicaties.
• Bloedafname voor het plasma.
• Afname van een kleine hoeveelheid vetweefsel onder plaatselijke verdoving, zonder hechtingen.
• Bewerking van bloed en vetweefsel in een centrifuge en menging van cellen en plasma.
• Injectie in het gewricht onder echogeleiding, zodat de naald precies op de juiste plek komt.

Bij een behandeling met alleen PRP vervalt de vetafname en is de dag korter. De echogeleiding is een belangrijk detail: zonder beeld is het lastiger om de injectie nauwkeurig in de gewrichtsholte te plaatsen, zeker bij een heup of schouder.

Na de injectie kan het gewricht een paar dagen gevoelig of iets gezwollen aanvoelen. Vraag vooraf welke belasting de eerste dagen verstandig is, wanneer u weer kunt sporten en of u pijnstillers mag gebruiken. Plan ook rustig in hoe u naar huis of naar uw verblijf gaat, zodat u het gewricht die dag niet onnodig zwaar belast.

Na de behandeling: controles, verwachtingen en grenzen

Het effect van een behandeling met lichaamseigen materiaal ontwikkelt zich geleidelijk. City Medical Centre plant controles na één, drie en zes maanden. De pijn neemt volgens de kliniek meestal in de eerste maand af, de beweeglijkheid verbetert doorgaans in ongeveer drie maanden, en het volledige effect ontwikkelt zich in zo'n zes maanden. Dat zijn gebruikelijke verlopen, geen beloften: elk gewricht reageert anders.

Blijf in die periode oefenen. Sterke spieren rond knie of heup ondersteunen het gewricht, ongeacht welke behandeling u krijgt.

Er zijn ook duidelijke grenzen. De behandeling wordt niet uitgevoerd bij:
• Kanker.
• Zwangerschap en borstvoeding.
• Stollingsstoornissen.
• Acute infecties, ook in of rond het gewricht.
• Een opflakkering van een ernstige chronische ziekte.
• Ernstige hart-, nier- of leveraandoeningen.

Bij koorts, verkoudheid of griep en bij ontstoken huid boven het gewricht wordt de behandeling tijdelijk uitgesteld. Bij vergevorderde slijtage zegt de arts volgens de kliniek eerlijk wanneer een gewrichtsvervanging de realistischere keuze is. Bespreek de uitkomst van elke beoordeling ook met uw eigen arts, zodat de zorg thuis goed aansluit.