Heupartrose herkennen en behandelen: van liespijn tot keuze

Heupartrose begint vaak onopvallend. Een zeurende pijn in de lies na een wandeling, een stijf gevoel bij het opstaan of ineens moeite om uw sokken aan te trekken. Veel mensen denken eerst aan een rugprobleem of een verrekte spier. Toch is slijtage van het heupgewricht een van de meest voorkomende oorzaken van deze klachten. Dit artikel legt uit hoe u heupartrose herkent, welke onderzoeken helpen en welke behandelingen bij welk stadium passen.

Waarom heupartrose vaak in de lies begint

Het heupgewricht ligt diep in het lichaam, veel dieper dan de plek waar mensen hun heup meestal aanwijzen. Pijn van het gewricht zelf wordt daarom vaak in de lies gevoeld, soms uitstralend naar de voorkant van het bovenbeen of zelfs naar de knie. Pijn aan de buitenkant van de heup, op het uitstekende bot, komt vaker van een slijmbeurs of pees dan van het gewricht.

Typische signalen van heupartrose zijn:
• Liespijn bij lopen, traplopen of opstaan uit een lage stoel.
• Startstijfheid: de eerste stappen na zitten gaan moeizaam, daarna wordt het beter.
• Beperkte draaibeweging, merkbaar bij sokken of schoenen aantrekken, in en uit de auto stappen of de benen over elkaar slaan.
• Mank lopen na langere afstanden.
• In een later stadium pijn in rust of 's nachts.

Omdat de klachten naar de knie kunnen uitstralen, wordt heupartrose soms lang gemist. Omgekeerd kan een probleem in de lage rug pijn geven die op heuppijn lijkt. Een arts onderzoekt daarom altijd de beweeglijkheid van de heup zelf, vooral de binnenwaartse draaiing, die bij artrose vaak als eerste afneemt. Dat eenvoudige onderzoek geeft vaak al een duidelijke aanwijzing, nog voordat er een foto is gemaakt.

Onderzoek en stadia van heupartrose

De diagnose wordt gesteld op basis van klachten, lichamelijk onderzoek en meestal een röntgenfoto van het bekken en de heup. Daarop beoordeelt de radioloog de gewrichtsspleet, botuitsteeksels, verdichting van het bot onder het kraakbeen en eventuele cysten.

Grofweg worden vier stadia onderscheiden:
• Stadium 1: twijfelachtige veranderingen, klachten vooral na zware belasting.
• Stadium 2: duidelijke botuitsteeksels, gewrichtsspleet licht versmald, regelmatige startstijfheid.
• Stadium 3: matige versmalling, beperkte draaibeweging, pijn bij dagelijkse activiteiten.
• Stadium 4: sterke versmalling of contact tussen bot en bot, vervorming, pijn die het dagelijks leven bepaalt.

In Rusland en andere landen wordt heupartrose ook coxartrose genoemd, met vergelijkbare stadia. Een MRI is niet altijd nodig, maar helpt bij twijfel, bijvoorbeeld als de foto meevalt en de pijn groot is. Het kan dan andere oorzaken aantonen, zoals een scheur in het kraakbeenlabrum of een verstoorde doorbloeding van de heupkop, avasculaire necrose genoemd.

Vraag uw arts altijd welk stadium hij ziet en of het beeld overeenkomt met uw klachten. Dat bepaalt welke behandeling realistisch is.

Wat helpt bij beginnende en matige heupartrose

In de vroege en middelste stadia is er veel dat u zelf kunt doen. Beweging is geen vijand van de heup, integendeel: kraakbeen wordt gevoed door afwisselend belasten en ontlasten.

Nuttige maatregelen zijn:
• Oefentherapie gericht op de bil- en heupspieren en op het behoud van de draaibeweging.
• Fietsen, zwemmen of watergymnastiek in plaats van lange wandelingen op harde ondergrond.
• Afvallen bij overgewicht, omdat de heup bij elke stap een veelvoud van het lichaamsgewicht draagt.
• Een wandelstok in de hand aan de gezonde kant op slechte dagen.
• Kortdurend pijnstillers of ontstekingsremmers, in overleg met de huisarts.

Als deze stappen onvoldoende helpen, kunnen injecties worden overwogen. Bij de heup is het belangrijk dat die onder beeldgeleiding worden gegeven, omdat het gewricht diep ligt. City Medical Centre in Moskou beschrijft op de pagina over artrosebehandeling voor patiënten uit Amsterdam een aanpak met plaatjesrijk plasma, PRP, en SVF, een celfractie uit een kleine hoeveelheid eigen vetweefsel. Alle injecties worden daar onder echogeleiding gegeven, en SVF wordt bij artrose vooral in vroege en matige stadia toegepast. Of het bij u past, bepaalt een arts na beoordeling van recente beelden.

Wanneer een nieuwe heup het eerlijke antwoord is

Een heupprothese is een van de meest uitgevoerde en best onderzochte orthopedische operaties. Voor mensen met vergevorderde heupartrose kan het de kwaliteit van leven sterk verbeteren. Het is dus geen nederlaag om die stap te zetten wanneer het moment daar is.

Signalen dat een operatie serieus besproken moet worden:
• De pijn beperkt u dagelijks, ook bij korte afstanden.
• U slaapt slecht door nachtelijke pijn.
• Oefentherapie, gewichtsverlies en medicijnen helpen onvoldoende meer.
• De röntgenfoto laat vergevorderde slijtage zien met duidelijke vervorming.

In deze fase kunnen injecties de klachten soms tijdelijk verlichten, maar ze veranderen de toestand van het gewricht nauwelijks. Een betrouwbare arts zegt dat ook. City Medical Centre geeft op zijn website aan dat de behandeling het best werkt bij vroege en matige stadia en dat de arts bij een vergevorderd stadium eerlijk zegt als gewrichtsvervanging de realistischere optie is.

Bij twijfel is een tweede mening zinvol, mits die gebaseerd is op actuele beelden. Laat u niet leiden door de wens om een operatie koste wat kost te vermijden, maar ook niet door haast. De juiste timing hangt af van uw klachten, uw conditie en uw eigen doelen.

Dagelijks leven met een pijnlijke heup

Naast de medische behandeling maken kleine aanpassingen in het dagelijks leven een groot verschil. Ze verminderen de belasting van het gewricht en helpen u actief te blijven.

Praktische tips:
• Kies een hogere stoel of een zitkussen, zodat opstaan minder moeite kost.
• Gebruik een lange schoenlepel en een sokkenaantrekker bij beperkte draaiing.
• Verdeel activiteiten over de dag in plaats van alles achter elkaar te doen.
• Draag schoenen met een goede demping en een stevige hiel.
• Houd een eenvoudig oefenschema aan, ook op dagen dat het goed gaat.

Houd daarnaast bij welke activiteiten de heup goed verdraagt. Dat helpt bij elk gesprek met een arts of fysiotherapeut en maakt zichtbaar of een behandeling effect heeft.

Behandelingen met lichaamseigen materiaal zijn niet geschikt bij kanker, zwangerschap en borstvoeding, stollingsstoornissen, acute infecties, een opflakkering van een ernstige chronische ziekte of ernstige hart-, nier- of leveraandoeningen. City Medical Centre biedt een gratis eerste consult en een gratis beoordeling van uw beelden aan, ook online. De dagelijkse begeleiding blijft echter bij uw huisarts, fysiotherapeut en orthopeed in de buurt, die uw heup over de jaren volgen.