Ból kolana przy chodzeniu po schodach – leczenie bez operacji krok po kroku

Schodzenie po schodach to dla kolana jeden z najbardziej wymagających ruchów. Jeśli właśnie wtedy pojawia się kłucie, sztywność albo uczucie niestabilności, wiele osób od razu myśli o operacji. Tymczasem lekarz zwykle zaczyna od metod zachowawczych: ćwiczeń, kontroli masy ciała, fizjoterapii i zastrzyków. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się taki ból, co można zrobić samodzielnie i kiedy warto rozważyć leczenie regeneracyjne.

Dlaczego kolano boli właśnie na schodach

Przy schodzeniu mięsień czworogłowy uda pracuje hamująco, a rzepka jest mocno dociskana do kości udowej. Nacisk w stawie rzepkowo-udowym jest wtedy wyraźnie większy niż podczas chodzenia po płaskim terenie. Dlatego to właśnie schody najczęściej ujawniają problem, który przy zwykłym spacerze jeszcze się nie odzywa.

Najczęstsze przyczyny takiego bólu to:
• zmiany zwyrodnieniowe chrząstki, czyli początki choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego (gonartrozy);
• przeciążenie lub zmiękczenie chrząstki pod rzepką;
• uszkodzenie lub zużycie łąkotki, często z przeskakiwaniem i blokowaniem stawu;
• stan zapalny stawu, na przykład przy zapaleniu stawów, z obrzękiem i porannym sztywnieniem;
• osłabienie mięśni uda i pośladków, przez które staw traci stabilizację.

Objawy mogą się nakładać, dlatego samo miejsce bólu nie wystarcza do rozpoznania. Ból z przodu kolana częściej wiąże się ze stawem rzepkowo-udowym, a ból po wewnętrznej stronie z przeciążeniem przedziału przyśrodkowego i łąkotką. Pewną odpowiedź daje dopiero badanie ortopedyczne oraz obrazowanie: zdjęcie RTG wykonane na stojąco, USG lub rezonans magnetyczny. Bez tego każda decyzja o leczeniu jest zgadywaniem. Warto zapisać, kiedy ból się pojawia, jak długo trwa i co go łagodzi – taki dzienniczek bardzo pomaga ortopedzie.

Co możesz zrobić sam, zanim pójdziesz do lekarza

Przy łagodnym, nawracającym bólu wiele osób odczuwa ulgę dzięki prostym zmianom. Nie zastępują one diagnozy ani wizyty u specjalisty, ale często zmniejszają dolegliwości i są podstawą każdego dalszego leczenia.

• Schodź krokiem dostawnym, zaczynając od bolącej nogi, i trzymaj się poręczy.
• Ogranicz głębokie przysiady, klęczenie i długie siedzenie z mocno zgiętym kolanem.
• Wzmacniaj mięsień czworogłowy i mięśnie pośladkowe, na przykład unosząc wyprostowaną nogę w leżeniu albo robiąc płytkie przysiady przy ścianie w zakresie bez bólu.
• Wybieraj ruch odciążający: rower stacjonarny, pływanie, marsz po płaskim terenie.
• Jeśli masz nadwagę, nawet umiarkowane zmniejszenie masy ciała odciąża kolano przy każdym kroku.
• Noś wygodne obuwie z amortyzującą podeszwą.

Krótkie chłodzenie po wysiłku może złagodzić obrzęk. Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne warto przyjmować tylko zgodnie z zaleceniem lekarza lub farmaceuty, bo przy dłuższym stosowaniu mają swoje przeciwwskazania.

Do lekarza trzeba iść szybko, jeśli kolano jest gorące i zaczerwienione, pojawiła się gorączka, staw nagle mocno spuchł, blokuje się albo ugina pod ciężarem ciała. Takie objawy wymagają diagnostyki, a nie domowych prób.

Fizjoterapia i zastrzyki: kolejny krok przed operacją

Jeśli po kilku tygodniach ćwiczeń ból nadal utrudnia codzienne życie, ortopeda może zaproponować fizjoterapię prowadzoną przez specjalistę. Terapeuta dobiera ćwiczenia do konkretnego problemu, uczy prawidłowego wzorca schodzenia i pracuje nad stabilizacją całej kończyny, od stopy po biodro.

Kolejną grupą metod są zastrzyki dostawowe. Lekarz może rozważyć kilka opcji:
• sterydy, które szybko wyciszają zapalenie, ale nie nadają się do częstego powtarzania;
• kwas hialuronowy, który ma poprawiać poślizg w stawie;
• osocze bogatopłytkowe (PRP), przygotowywane z niewielkiej ilości krwi pacjenta i zawierające czynniki wzrostu;
• frakcję naczyniowo-zrębową (SVF) z własnej tkanki tłuszczowej, łączoną z osoczem.

PRP i SVF należą do metod regeneracyjnych, w których wykorzystuje się materiał samego pacjenta. Nie cofają one zaawansowanej choroby, ale mogą zmniejszać ból i stan zapalny oraz tworzyć lepsze warunki do naprawy tkanek. Najwięcej sensu mają we wczesnym i umiarkowanym stadium zmian.

Z takiej opcji korzystają również pacjenci z zagranicy. Wielospecjalistyczna klinika City Medical Centre w Moskwie opisuje na swojej stronie o leczeniu stawów bez operacji dla pacjentów z Warszawy terapię PRP i SVF podawaną pod kontrolą USG. O tym, czy taka metoda pasuje do Twojego kolana, decyduje lekarz po analizie badań.

Jak wygląda dzień zabiegu PRP lub SVF

W modelu opisywanym przez klinikę cała procedura odbywa się w ciągu jednego dnia. Najpierw lekarz ocenia staw i wyniki badań, a potem przygotowuje materiał do podania.

• Przy PRP pobiera się niewielką ilość krwi i odwirowuje ją, aby uzyskać osocze bogate w płytki krwi.
• Przy SVF pobiera się około 30 ml tkanki tłuszczowej w znieczuleniu miejscowym, przez nakłucie na brzuchu lub po wewnętrznej stronie uda, bez szwów. Tkankę przetwarza się w wirówce i łączy z osoczem.
• Każde wstrzyknięcie wykonuje się pod kontrolą USG, co pozwala precyzyjnie trafić w staw.

Po zabiegu pacjent wychodzi o własnych siłach, bez kul i bez pobytu w szpitalu. Przez pierwsze dni lekarz zwykle zaleca oszczędzanie kolana i unikanie dużych obciążeń.

Efekt nie pojawia się od razu. Ból zazwyczaj stopniowo słabnie w pierwszym miesiącu, ruchomość poprawia się w ciągu mniej więcej trzech miesięcy, a pełny efekt rozwija się zwykle przez około pół roku. Dlatego zaplanowane są wizyty kontrolne po 1, 3 i 6 miesiącach. Reakcja każdego organizmu jest inna i nie da się jej dokładnie przewidzieć z góry.

Komu leczenie regeneracyjne może pomóc, a komu nie jest zalecane

Leczenie regeneracyjne rozważa się najczęściej u osób z bólem kolana w przebiegu wczesnej lub umiarkowanej choroby zwyrodnieniowej, po urazach, przy problemach z łąkotką albo w ramach rehabilitacji po operacji. Przy bardzo zaawansowanych zmianach lekarz powinien uczciwie powiedzieć, że realniejszą opcją może być endoproteza.

Istnieją też sytuacje, w których zastrzyków się nie wykonuje:
• choroba nowotworowa;
• ciąża i karmienie piersią;
• zaburzenia krzepnięcia krwi;
• ostra infekcja, także w stawie lub w jego pobliżu;
• zaostrzenie poważnej choroby przewlekłej oraz ciężkie choroby serca, nerek lub wątroby.

Przeszkodą czasową są gorączka, przeziębienie lub grypa oraz stan zapalny skóry nad stawem. Wtedy zabieg przesuwa się na później, aż organizm wróci do pełnej formy. Dlatego przed wizytą warto szczerze opowiedzieć lekarzowi o wszystkich chorobach i lekach.

Przed decyzją warto zebrać aktualne zdjęcie RTG, wynik rezonansu lub USG i listę przyjmowanych leków. City Medical Centre oferuje bezpłatną pierwszą konsultację i bezpłatną ocenę badań, które można przesłać przed wizytą, a rozmowa z lekarzem może odbyć się także online. Niezależnie od tego, gdzie się leczysz, pierwszym krokiem pozostaje dokładna diagnoza u lekarza, który obejrzy Twoje kolano i wyniki badań.